Ta strona używa cookie. Informacje o tym w jakich celach pliki cookie są używane znajdziesz w Polityce Prywatności. W przeglądarce internetowej możesz określić warunki przechowywania i dostępu do cookies. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. zamknij

„Rzeszów i Stropkov – współpraca na rzecz kultury pogranicza”

Nr projektu PLSK.01.01.00-18-0036/16-00

Projekt dofinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Współpracy Transgranicznej Interreg V-A Polska-Słowacja 2014-2020



Oś priorytetowa I: Ochrona i rozwój dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego obszaru pogranicza
Cel szczegółowy:  Zwiększenie poziomu zrównoważonego wykorzystania dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego przez odwiedzających i mieszkańców

Instytucja Zarządzająca:
Ministerstwo Rozwoju i Finansów

Beneficjent wiodący:  Gmina Miasto Rzeszów, Rynek 1, 35-064 Rzeszów
Partner projektu: Miasto Stropkov, ul. Hlavná, 38/2, 09101 Stropkov, www.stropkov.sk

Wartość całkowita projektu: 235 593,67 euro*
Wartość dofinansowania z EFRR: 200 254,54 euro (85%)*
Wartość zadań Gminy Miasto Rzeszów: 106 154,91 euro*
Kwota dofinansowania z EFRR dla zadań Gminy Miasto Rzeszów: 90 235,04 euro (85%)*

Termin realizacji: 01.05.2017–30.10.2018*
 


Opis projektu:



Projekt ma na celu utworzenie transgranicznego szlaku tematycznego pn. „Śladami Austro-Węgier”, będącego odtworzeniem historycznego szlaku potocznie nazywanego Józefinką, rozpoczynającego się w Stropkowie i biegnącego po stronie słowackiej przez miejsce pielgrzymek Buková hôrka i wioski: Gribov, Kožuchovce, Miroľa, Bodrudžal, Krajná Poľaná i Nižný Komárnik, a następnie po stronie polskiej przez Barwinek, Duklę, Korczynę, Strzyżów i kończącego się w Rzeszowie (trasa dzisiejszej DK 19 i E371). Partnerzy projektu wyznaczają naturalny początek i koniec szlaku, stanowiący współcześnie główny szlak komunikacyjny pomiędzy dwoma miejscowościami,  wyznaczony połączeniami transportowymi – drogami, łącząc ze sobą rozporoszone wokół szlaku obiekty architektoniczne będące śladem obecności Monarchii Austro-Węgierskiej. Klamrę tematyczną szlaku stanowi dziedzictwo kulturowe obszaru polsko-słowackiego pogranicza z okresu Monarchii Austro-Węgierskiej, szczególnie wiążące się z obecnością na tych terenach armii. Pozostawione na terenie polsko-skłowackiego pogranicza zabytkowe budynki: garnizony, magazyny, kamienice, budynki użyteczności publicznej, stanowią unikatowe dziedzictwo kulturowe, będące jednocześnie historycznym świadectwem czasów świetności dynastii Habsburgów.


Cele projektu:
Cel główny projektu: Wzrost poziomu zrównoważonego wykorzystania zasobów dziedzictwa kulturowego Rzeszowa i Stropkova z okresu Monarchii Austro-Węgierskiej przez mieszkańców obszaru oraz turystów z zewnątrz.
Cele szczegółowe:
1.    Utworzenie unikatowego produktu turystycznego bazującego na potencjale kulturowym miast partnerskich.
2.    Podniesienie atrakcyjności turystycznej obszaru pogranicza.
3.    Wzrost wiedzy mieszkańców i turystów nt. bogactwa zasobów dziedzictwa kulturowego obszaru.


Zakres rzeczowy projektu:


W ramach zakresu rzeczowego projektu znajduje się:
1.    Wytyczenie 144-km szlaku turystycznego „Śladami Austro-Węgier” (99 km po stronie polskiej, 45 km po stronie słowackiej), trasą „Józefinki”, historycznego szlaku komunikacyjnego łączącego RZE i STR w XIX w.;
2.    Stworzenie i udostępnienie 2 aplikacji mobilnych wspierających oraz uatrakcyjniających poruszanie się po szlaku, tj. aplikacji „Rzeszów i Stropkov dawniej i dziś” – prezentującej zmiany, jakie na przestrzeni lat zaszły na terenie miast partnerskich w kontekście dziedzictwa austro-węgierskiego;
3.    Stworzenie gry mobilnej „Na tropie historii”, w której gracz wcieli się w detektywa rozwiązującego zagadki związane z historią miast i obiektów włączonych w tematyczny szlak turystyczny „Śladami Austro-Węgier”.
4.    Organizacja działań miękkich tj.: cykl 6 prelekcji historycznych, warsztaty artystyczne o tematyce militarnej, rajdu „Na tropie historii”,  wystaw oraz 2dniowego  festiwalu historycznego „Śladami Austro-Węgier” – działania te mają wzmocnić oddziaływanie projektu i przywrócić mieszkańcom pogranicza pamięć i elementy wspólnej tożsamości.



Efekty realizacji projektu:


Realizacja projektu pozwoli stworzyć nowy kompleksowy produkt turystyczny, który poprawi atrakcyjność obszaru pogranicza i pozwoli w pełni wykorzystać drzemiący w nim potencjał. Dzięki zaangażowaniu partnerów po polskiej i słowackiej stronie nastąpi integracja przygranicznych społeczności, którym przywrócona zostanie pamięć o ciekawych zabytkach pochodzących wprawdzie z trudnych czasów utraty państwowości, jednak o znaczącym potencjale historycznym. Powstały produkt będzie też impulsem do dalszego rozwoju terenów pogranicza. Wykorzystywany będzie nie tylko przez partnerów projektu, ale i przez społeczności lokalne, budujące w oparciu o niego kolejne usługi turystyczne (miejsca noclegowe, usługi gastronomiczne, agroturystyczne, parkingi, postoje dla rowerów, sklepy z pamiątkami, punkty Informacyjne), co spowoduje wzrost liczby podmiotów świadczących usługi w sektorze turystyki, a tym samym wzrost liczby nowych trwałych miejsc pracy. Zapobiegnie to negatywnemu zjawisku odpływu ludności zwłaszcza w wieku produkcyjnym z tych terenów.


Stan realizacji projektu:


ROK 2017

 

  • W dniu 19 maja 2017 r. w Podkarpackim Urzędzie Wojewódzkim w Rzeszowie odbyło się uroczyste podpisanie umowy o dofinansowanie projektu. W wydarzeniu wzięli udział m.in. Wojewoda Podkarpacki Ewa Leniart oraz Konsul Generalny Republiki Słowackiej w Krakowie Ivan Škorupa. W imieniu Gminy Miasto Rzeszów umowę podpisał Pan Andrzej Gutkowski, Zastępca Prezydenta Miasta Rzeszowa. Partnera projektu, tj. Miasto Stropkov, reprezentował burmistrz miasta, Pan Ondrej Brendza. W imieniu Instytucji Zarządzającej umowę podpisał Pan Adam Hamyrszczak, podsekretarz stanu w Ministerstwie Rozwoju i Finansów.

 

Podpisanie umowy o dofinansowania projektu

 

  • 22 czerwca 2017 r. w Hotelu Prezydenckim odbyła się konferencja inaugurująca projekt pn. „Rzeszów i Stropkov – współpraca na rzecz kultury pogranicza”, realizowany w ramach Programu Europejskiej Współpracy Terytorialnej Polska-Słowacja na lata 2014-2020, współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFFR).

Konferencja zorganizowana została przez lidera projektu. Zgromadzonych gości powitał pan Stanisław Sienko, Zastępca Prezydenta Miasta Rzeszowa. Lidera projektu reprezentowała także pani Aneta Radaczyńska, Dyrektor Wydziału Kultury, Sportu i Turystyki Urzędu Miasta Rzeszowa, a także członkowie zespołu projektowego i pracownicy Wydziału Pozyskiwania Funduszy. Partnera projektu – Miasto Stropkov – reprezentował pan Ondrej Brendza, Burmistrz Miasta Stropkov, członkowie zespołu projektowego ze strony partnera, a także liczna grupa przedstawicieli tamtejszych instytucji kulturalnych, oświatowych oraz stowarzyszeń historycznych. 
 

W trakcie konferencji zaprezentowano główne założenia projektu (cele, oczekiwane rezultaty projektu), przedstawiono także dzieje miast partnerskich – Rzeszowa i Stropkova – w dobie Monarchii Austro-Węgierskiej, będące motywem przewodnim projektu. W drugiej części konferencji poruszono także tematykę wykorzystania dziedzictwa historycznego w turystyce miejskiej.
Konferencja otwierająca projekt stworzyła okazję do wymiany poglądów i doświadczeń między jej uczestnikami w zakresie poruszanych tematów. Realizatorom projektu pozwoliła natomiast ustalić szczegóły wspólnej pracy, niezbędne dla sprawnej i skutecznej realizacji projektu.

 

ROK 2018

  • W styczniu 2018 r. odbyły się trzy z sześciu zaplanowanych w ramach projektu „Rzeszów i Stropkov – współpraca na rzecz kultury pogranicza” prelekcje historyczne. Zorganizowane w Strzyżowie, Dukli i Rzeszowie zatytułowane zostały „Dziedzictwo kulturowe obszaru polsko-słowackiego pogranicza z okresu Monarchii Austro-Węgierskiej”. W roli prelegentów wystąpili pani Małgorzata Jarosińska z Muzeum Okręgowego w Rzeszowie oraz pan Tadeusz Ochenduszko, nauczyciel historii w I LO w Rzeszowie. Krótko przedstawili oni  uczestnikom dzieje obecnego pogranicza polsko-słowackiego w dobie monarchii austro-węgierskiej, każdorazowo ze szczególnym uwzględnieniem historii miejscowości, w której dana prelekcja się odbywała. Interesujące opowieści na temat autonomii galicyjskiej w administracji, szkolnictwie i wojsku uzupełniano bogatym materiałem zdjęciowym. Podczas prelekcji przedstawiono także przebieg tworzonego w ramach projektu szlaku turystycznego, odtwarzającego trasę „Józefinki” – historycznego szlaku komunikacyjnego łączącego Rzeszów i Stropkov w XIX wieku.  Pozostałe  trzy prelekcje w kolejnych położonych na trasie szlaku miejscowościach – w tym m.in. po słowackiej stronie – odbędą się już w lutym 2018 r.!


 

  • 12 lutego 2018 r. o godzinie 15.00 w lokalu Galerii Fotografii Miasta Rzeszowa odbył się wernisaż wystawy pt. „Życie codzienne w dobie Monarchii Austro-Węgierskiej”. W wydarzeniu wzięli udział m.in. przedstawiciele władzy publicznej, instytucji kultury, oświaty – ze Stropkova oraz z Rzeszowa, a także mieszkańcy terenów pogranicza. Licznie przybyłych na wernisaż wystawy gości przywitał Dyrektor Galerii Fotografii Miasta Rzeszowa – Pan Ryszard Winiarski, natomiast informacje na temat projektu, planowanych w najbliższym czasie do realizacji działań przybliżyli: Pani Agnieszka Kielar – p.o. Dyrektora Wydziału Kultury, Sportu i Turystyki Urzędu Miasta Rzeszowa oraz Pan Tibor Kubička – Dyrektor Wydziału Kultury i Edukacji Urzędu Miasta Stropkova. Zgromadzone eksponaty prezentowane w trakcie wystawy to m.in. karty korespondencyjne, mające ogromną wartość historyczną numizmatyki pochodzące z czasów Monarchii Austro-Węgierskiej, a także sprzęty codziennego użytku z czasów Franciszka Józefa. Zbiory pochodzą ze zbiorów prywatnych udostępnionych na potrzeby realizacji projektu przez: Zbigniewa Tyburę z Rzeszowa, Jacka Rudnickiego, Sławomira Gołąba, Andrzeja Czabana, Wojciecha Urbana, Zygmunta Śliwę oraz Wojewódzką i Miejską Bibliotekę Publiczną w Rzeszowie.

Wystawę można obejrzeć w okresie od 12 lutego do 11 marca 2018 r. w godzinach pracy Galerii.
 

Następnie od 19 marca do 18 kwietnia wystawa eksponowana będzie w Muzeum w Stropkovie.
 


 

- W poniedziałek, 19 marca 2018 r. , w Miejskim Muzeum w Stropkovie odbył się wernisaż inaugurujący drugą część wystawy „Życie codzienne w dobie Monarchii Austro-Węgierskiej”. Wystawę w Stropkovie otworzyli: pan Ondrej Brendza, burmistrz Stropkva, pan Andrzej Dec, przewodniczący Rady Miasta Rzeszowa i pan Ryszard Winiarski, dyrektor Galerii Fotografii Miasta Rzeszowa. Najliczniejszą grupę wśród przybyłych stanowiła młodzież z miejscowych szkół. Dzięki tej wystawie przybyli goście mogli poznać, jak żyli przodkowie.

Podczas wystawy, która trwała do 18 kwietnia br., można był zobaczyć m.in. karty korespondencyjne, numizmatyki, a także sprzęty codziennego użytku pochodzące z czasów Monarchii Austro-Węgierskiej. Eksponaty zostały udostępnione na potrzeby realizacji projektu przez prywatnych kolekcjonerów: Zbigniewa Tyburę, Jacka Rudnickiego, Sławomira Gołąba, Andrzeja Czabana, Wojciecha Urbana i Zygmunta Śliwę.


 

- Artystyczne odtwarzanie historii


Gawęda rysunkowa, makieta historycznego Rzeszowa i na koniec wizualizacja walk z czasów I wojny światowej były głównymi punktami warsztatów artystycznych „Militaria w czasach Monarchii Austro-Węgierskiej”, zrealizowanych w ramach projektu „Rzeszów i Stropkov – współpraca na rzecz kultury pogranicza”.  W zajęciach, które odbyły się 11 maja w Podziemnej Trasie Turystycznej w Rzeszowie, wzięły udział dzieci z miejscowych szkół.
 

Warsztaty poprowadził znany historyk Rafał Kocoł. W pierwszej, teoretycznej części prelegent wykorzystując technikę gawędy rysunkowej i posługując się sztalugą, szarym papierem, pastelami i węglem, opowiadał uczestnikom o mundurach i wyposażeniu żołnierzy w wojsku Franciszka Józefa, a także o polskich legionistach Józefa Piłsudskiego.
W praktycznej części zajęć młodzież przeniosła się do czasów sprzed ponad stu lat, gdy istniały nie tylko ołowiane żołnierzyki, ale dzieci używały do zabawy całych kartonowych armii. Pod okiem prowadzącego uczniowie wykonali kartonowe figurki żołnierzy, modele drzew, budynków i umocnień, które zostały przez nich pokolorowane, wycięte i sklejone. Następnie wspólnie przygotowali makietę, na której ustawione zostały przygotowane modele. Na koniec zajęć dzieci, bazując na strategii prawdziwej bitwy z okresu I wojny, przeprowadziły grę wojenną z wykorzystaniem własnoręcznie wykonanych rekwizytów .
- Uczestnicy warsztatów w interesujący sposób zdobywali wiedzę o legionach walczących o niepodległość Polski. Dowiedzieli się mnóstwo o umundurowaniu i wyposażeniu wojskowym żołnierzy armii Austro-Węgierskiej. Była też mowa o ważnych wydarzeniach historycznych tamtej epoki. Co więcej – zdobyli podstawy wiedzy na temat tworzenia makiet i dobrze się bawili, przygotowując elementy makiety niezbędne do przeprowadzenia końcowej gry. Sądzę, że była to ciekawa i rozwijająca artystycznie lekcja historii – powiedział Rafał Kocoł.
 

 

- Wernisaż wystawy „Wojsko w czasach Austro-Węgier”

4 czerwca odbył się w Stropkovie wernisaż wystawy „Wojsko w czasach Austro-Węgier”, prezentującej przedmioty z prywatnych kolekcji Juraja Čečki, Jozefa Kiklicy, Mariána Jancury, Adriána Latty, Jaroslava Procházky i Jozefa Šveca. Eksponaty pochodzące z terenów północno-wschodniej Słowacji stanowią namacalny dowód ciężkich walk toczonych w okresie I wojny światowej na obszarze polsko-słowackiego pogranicza. Wśród nich znajdują się zachowane części sprzętu wojskowego – nie tylko broń i amunicja, ale także przedmioty codziennego użytku. Na wystawie można znaleźć również fragmenty ówczesnej prasy, która informowała o walkach w rejonie pogranicza; nie brakuje również cennych zdjęć z tego okresu. Ciekawym przykładem jest zdjęcie sprzed kasztelu w Stropkovie, na którym znajduje się arcyksiążę Józef von Habsburg, dowódca VII korpusu wojskowego broniącego frontu w Stropkovie. Po wybuchu wojny powiat stropkovski stał się bowiem dla monarchii austro-węgierskiej strategicznym terytorium.

- Inauguracja szlaku „Śladami Austro-Węgier” 

27 lipca odbył się pierwszy, inauguracyjny przejazd nowo powstałym w ramach realizacji projektu szlakiem „Śladami Austro-Węgier”. Na uroczyste wydarzenie przybyli przedstawiciele władz publicznych, pracownicy lokalnych instytucji kultury, edukacji, stowarzyszeń, a także mieszkańcy terenów pogranicza. Uczestnicy w pierwszej kolejności pokonali trasę szlaku wytyczoną w Rzeszowie, a następnie przez Strzyżów, Korczynę, Duklę, Barwinek, Miroľę, Bodrudžal, Krajną Poľanę, Nižný Komárnik, Bukovce i Veľkrop dotarli do Stropkova, gdzie w okolicach jednego z 4 wybudowanych obiektów malej architektury turystycznej odbyło się uroczyste przecięcie wstęgi. W krótkim przemówieniu burmistrz słowackiej miejscowości – pan Ondrej Brendza – podkreślał, jak ważną rolę realizacja projektu odgrywa w zwiększeniu poziomu wykorzystania dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego zarówno przez mieszkańców Rzeszowa, Stropkova oraz turystów odwiedzających oba miasta. – Skupialiśmy się na wytyczeniu szlaku, który wykorzystywany będzie przez jak najszerszą grupę mieszkańców oraz turystów. Stworzyliśmy trasę, którą na pewno pokochają rowerzyści. Sporo mieszkańców Stropkova i okolic uprawia też narciarstwo biegowe i zimą będą mogli z powodzeniem biegać po części szlaku. Uważam, że zaoferowaliśmy mieszkańcom terenu pogranicza atrakcję, której tutaj brakowało – powiedział gospodarz imprezy.

Symbolicznego przecięcia wstęgi dokonali: Ondrej Brendza, Ryszard Winiarski dyrektor Galerii Fotografii Miasta Rzeszowa oraz koordynatorzy projektu: Ewelina Ślęzak i Peter Novak. Po oficjalnej części inauguracji szlaku uczestnicy odbyli spacer po trasie szlaku zakończony wspólnym grillowaniem.
 

 

- Wystawa militariów już w Rzeszowie

30 lipca w Galerii Fotografii Miasta Rzeszowa odbyło się otwarcie drugiej części wystawy poświęconej historii wojskowości na obszarze pogranicza w dobie Monarchii Austro-Węgierskiej pn. „Militaria w historii Rzeszowa i Stropkova do roku 1918”. Zgromadzonych na wydarzeniu uczestników nie tylko z Rzeszowa i Stropkova, ale także z okolicznych miejscowości, przywitali Ryszard Winiarski – dyrektor Galerii Fotografii Miasta Rzeszowa, Agnieszka Kielar – kierownik Referatu Kultury Urzędu Miasta Rzeszowa oraz Ondrej Brendza – Burmistrz Stropkova.

Nietuzinkowa wystawa „Militaria w historii Rzeszowa i Stropkova do roku 1918” to zbiór eksponatów, wśród których znajdują się m.in. elementy umundurowania żołnierzy, broń, dokumenty dotyczące działań wojskowych, elementy wyposażenia kuchni polowej armii austro-węgierskiej. Przedstawiona na licznych fotografiach historia pozwala odwiedzającym zastanowić się nad minionymi wydarzeniami, znaczącymi dla dalszych losów narodów w tej części Europy.

Eksponaty wystawy pochodzą z prywatnych kolekcji m.in. Jozefa Kiklicy, Jozefa Šveca, Juraja Čečki ale także z Muzeum Regionalnego w Preszowie, Muzeum Twierdzy Przemyśl oraz Muzeum Historycznego – Pałacu w Dukli.

Wystawę można oglądać do 4.09.2018 (pon.-pt. 9.00-17.00, sb. 11.00-17.00) w lokalu Galerii Fotografii Miasta Rzeszowa, ul. 3 Maja 9 w Rzeszowie. Wstęp wolny.


- Rajd „Na tropach historii”
W dniach 23-24 sierpnia 2018 roku na szlaku turystycznym „Śladami Austro-Węgier” odbył się rajd „Na tropach historii”. Jego uczestnicy z Rzeszowa i Stropkova wspólnie odkrywali tajemnice obiektów współtworzących nowo utworzony szlak turystyczny, wykorzystując w tym celu jedną ze stworzonych w ramach projektu aplikacji.

W pierwszej kolejności uczestnicy rajdu zainstalowali więc na swoich urządzeniach mobilnych grę „Śladami historii”, z wykorzystaniem której mieli odwiedzić kolejne oznakowane obiekty na trasie. Zabawa rozpoczęła się od zwiedzania najbardziej reprezentacyjnego budynku rzeszowskiego rynku – Ratusza. Następnie grupa ruszyła w kierunku ulicy Piłsudskiego, gdzie miała okazję obejrzeć wpisane do gminnej ewidencji zabytków koszary Kraińskiego, a zaraz potem zlokalizowane przy ul. Batorego koszary kolejowe. To przy tych ostatnich w 1944 roku wydarzyła się najsłynniejsza rzeszowska akcja podziemia niepodległościowego przeciw hitlerowcom. Idąc dalej ulicą Grottgera grupa dotarła na plac Dworcowy, gdzie znajduje się kolejny punkt na trasie szlaku – dworzec kolejowy, którego początki funkcjonowania sięgają połowy XIX w. Następnym przystankiem na szlaku był budynek II LO przy ul. Jałowego. W okresie austro-węgierskim mieściło się tu II gimnazjum męskie o profilu klasycznym. Następnie – zgodnie z wymaganiami aplikacji uczestnicy rajdu udali się w okolice placu Śreniawitów, gdzie znajduje się kolejny z obiektów na szlaku – Zamek Lubomirskich. W czasach gdy Rzeszów leżał w granicach Austro-Węgier, pełnił on funkcję więzienia. Następnie aplikacja poprowadziła uczestników na ul. Dąbrowskiego, gdzie znajduje się zespół koszarowy „na Wygnańcu”. Obiekty te do dzisiaj zachowały w zasadzie swoją architekturę oraz przeznaczenie.

Wraz ze zwiedzaniem koszar przy ul. Dąbrowskiego zakończyła się „rzeszowska” część rajdu, a polscy i słowaccy uczestnicy wydarzenia autokarem udali się do poszczególnych miejscowości na trasie szlaku, tj. Strzyżowa, Dukli, Korczyny, Barwinka, Vysnego Komarnika, Niznego Komarnika, Bodrudzalu, Miroli, Bukovcy, Vel’kropu, by odkrywać tajemnice przeszłości kolejnych obiektów na trasie szlaku turystycznego „Śladami Austro-Węgier”.

Drugi dzień rajdu to spotkanie z dziedzictwem kulturalnym i przyrodniczym Stropkova. Uczestnicy wydarzenia zwrócili szczególną uwagę na zabytki architektury wytyczające tematyczny szlak turystyczny – najstarsze obiekty budowlane w mieście, tj. barokowy kościół oraz dwór. Prasa w czasach Austro-Węgier donosiła, że to właśnie stropkovski kościół był najpiękniejszym tego typu obiektem w Zemplinie, a jego wieżę porównywano wówczas do wieży widokowej kościoła w Budapeszcie. Uczestnicy rajdu odnaleźli w mieście również obiekty z czasów manewrów wojskowych z 1911 r. – zbiornik retencyjny oraz studnię. Oba te dwa zabytki to pamiątka po tym wyjątkowym wydarzeniu, dzięki któremu Stropkov stał się znany poza granicami monarchii.
Po wędrówkach pełnych atrakcji chwilę wytchnienia uczestnikom zapewniło wspólne polsko-słowackie biesiadowanie w wiacie, która stanowi jeden z czterech elementów małej infrastruktury rekreacyjnej, powstałej w ramach projektu. Możliwość obcowania z piękną przyrodą było okazją do pełnego relaksu z dala od zgiełku świata i natłoku codziennych spraw.

 - Festiwal historyczny „Śladami Austro-Węgier”
W dniach 21-22 września partnerzy projektu – Gmina Miasto Rzeszów oraz Miasto Stropkov – mieli przyjemność gościć wszystkich zainteresowanych z terenu polsko-słowackiego pogranicza na odbywającym się w Rzeszowie festiwalu historycznym „Śladami Austro-Węgier”. Celem wydarzenia była promocja historii i kultury tego obszaru, a także korzyści płynących ze współpracy transgranicznej miast.

Pierwszego dnia festiwalu zorganizowana została konferencja naukowa, której uczestnicy mieli okazję zagłębić swoją wiedzę o historii Rzeszowa oraz Stropkova w czasach monarchii austro-węgierskiej. Galicyjski Rzeszów na zdjęciach przedstawiła Małgorzata Jarosińska – autorka albumów poświęconych historii Rzeszowa, wolontariuszka w Muzeum Harcerstwa w Warszawie. Zagadnienie autonomii galicyjskiej przybliżył zgromadzonym Tadeusz Ochenduszko – doktor historii, autor książek historycznych, publicysta naukowy. W rolach prelegentów wystąpili również – słowacki miłośnik historii pogranicza – Ľuboslav Šmajda, nauczyciel historii, egzaminator OKE – Marcin Świętoń, który opowiedział słuchaczom o postawach społeczności Gimnazjum nr 1 w Rzeszowie wobec upadku Austro-Węgier, oraz współzałożyciel Klubu Historii Wojskowej Beskid – Martin Drobňák, który w trakcie konferencji zobrazował możliwości wykorzystania historii wojskowej w rozwoju turystyki.

22 września to festiwalowy dzień wypełniony wydarzeniami artystyczno-kulturalnymi. Pomimo niesprzyjającej pogody w fosie Zamku Lubomirskich odbyły się prezentacje grup rekonstrukcyjnych z Przemyśla, Sandomierza oraz Gorlic. Ich członkowie prezentowali umundurowanie oraz wyposażenie wojskowe oddziałów z czasów Austro-Węgier, a także opowiadali ciekawe historie na temat działań wojennych, które miały miejsce do roku 1918 na terenie polsko-słowackiego pogranicza. Uczestnicy wydarzenia chętnie zaglądali do stworzonego z tej okazji obozowiska wojskowego, w którego kuchni polowej odbywała się degustacja przepysznej wojskowej grochówki oraz żurku. Goście festiwalu mieli też okazję spróbować, jak smakuje kawa oraz herbata przygotowana w historycznym samowarze – takim samym, w jakim niegdyś napoje przygotowywali żołnierze. W dalszej części wydarzenia odbyły się zabawy historyczne, pokazy sprzętu wojskowego oraz pokazy artystyczne. Uczestnicy festiwalu otrzymali ciekawe materiały i gadżety, które powstały w ramach projektu, m.in. plecaki, latarki, lornetki czy Przewodniku po szlaku „Śladami Austro-Węgier”.
 


 

- 25 października 2018 r. w Hotelu Rzeszów odbyła się konferencja podsumowująca projekt „Rzeszów i Stropkov – współpraca na rzecz kultury pogranicza” współfinansowany ze środków Programu Współpracy Transgranicznej Interreg V-A Polska-Słowacja 2014-2020.

Oficjalnej inauguracji wydarzenia dokonali Wiceprezydent Miasta Rzeszowa – pan Stanisław Sienko oraz Primator Miasta Stropkova – pan Ondrej Brendza. O głównych celach i założeniach projektu, a przede wszystkim o zrealizowanych w trakcie 17-miesięcznego okresu wdrażania projektu działaniach opowiedzieli zgromadzonym koordynatorzy projektu – pani Ewelina Ślęzak oraz pan Peter Novak. Uzupełnieniem relacji był premierowy pokaz filmu promocyjnego, dzięki któremu uczestnicy konferencji mogli nie tylko odbyć wirtualny spacer nowo utworzonym, 144-kilometrowym szlakiem „Śladami Austro-Węgier”, ale także poczuć ducha zorganizowanych w ramach projektu wydarzeń – wystaw artystycznych, historycznych prelekcji czy warsztatów.

W dalszej części konferencji zaproszeni eksperci w interesujący sposób opowiadali zgromadzonej publiczności o funkcjonowaniu obszarów dzisiejszego pogranicza polsko-słowackiego w dobie Monarchii Austro-Węgierskiej, w tym w szczególności o historii wojskowości oraz szkolnictwa.

Na zakończenie pomimo niesprzyjającej pogody wyposażeni w powstałe w ramach projektu opracowania (Przewodnik po szlaku „Śladami Austro-Wegier”) oraz aplikacje mobilne (w szczególności Rzeszów i Stropkov dawniej i dziś) uczestnicy wybrali się na spacer po Rzeszowie, by poznać zasoby historycznego dziedzictwa miasta z okresu Monarchii.

Poza liczną grupą mieszkańców terenów polsko-słowackiego pogranicza na wydarzenie przybyli m.in. reprezentanci władz publicznych, lokalnych instytucji kultury, edukacji czy stowarzyszeń  działających na rzecz zachowania lokalnych zasobów dziedzictwa.

Projekt realizowany był przez Gminę Miasto Rzeszów oraz Miasto Stropkov w okresie od 01.05.2017 r. do 30.10.2018 r. Jego celem głównym było zwiększenie poziomu zrównoważonego wykorzystania zasobów dziedzictwa kulturowego Rzeszowa i Stropkova z okresu monarchii austro-węgierskiej przez mieszkańców oraz turystów.


 

 

*stan na dzień 30.11.2018 r.